ເລື່ອງເລົ່າຂານ ນິທານທ້າວ ກະບິນລະພົນ
* ບຸນປີໃຫມ່ລາວ (ບຸນຫົດນ້ຳ) ມັກນິຍົມຈັດຂຶ້ນໃນມື້ຂຶ້ນ 13-14-15 ຄ່ຳຂອງເດືອນ 5 ລາວ ສ່ວນ ຫລາຍແມ່ນກົງກັບກາງເດືອນ ເມສາ. ປະຈຸບັນ ເລີກດີດັ່ງ ກ່າວຢູ່ທ້າຍ ເດືອນມີນາ ຫລື ຕົ້ນເດືອນເມສາ ແຕ່ເພິ່ນກໍໄດ້ກຳນົດເອົາກາງເດືອນເມສາ ເປັນມື້ສະເຫລີມສະຫລອງບຸນປີໃຫມ່ລາວຄືເກົ່າເຊິ່ງປີນີ້ກົງກັບວັນທີ 14-15-16 ຂອງເດືອນ ຂຶ້ນ 1-2-3 ຄ່ຳເດືອນ 6 ລາວ ພສ 2553 ເອີ້ນວ່າ: ວັນສັງຂານ ລ່ວງ, ວັນເນົາ ແລະ ວັນສັງຂານຂຶ້ນ.ແນວໃດກໍຕາມ, ປະເພນີ ຫົດສົງພະ ພຸດທະຮູບກໍໄດ້ ປະ ຕິບັດສືບຕໍ່ກັນມາໂດຍກຳນົດເອົາ ເດືອນ 5-6 ລາວ ເຊິ່ງກິດຈະກຳຕົ້ນຕໍໃນໄລຍະ ບຸນປີໃຫມ່ລາວ ຫລື ບາງທ້ອງຖິ່ນເອີ້ນວ່າ:“ຕຸດສົງການ” ນັ້ນ, ນິຍົມຫົດສົງນ້ຳເພື່ອ ອວຍ ພອນໄຊໃຫ້ກັນ ແລະ ກັນໂຊກດີມີຄວາມສຸກ.ການທີ່ໄດ້ຫົດສົງນ້ຳໃນໄລຍະ ບຸນປີໃຫມ ່ລາວ ນອກຈາກເດືອນເມສາເຊິ່ງເປັນ ເດືອນທີ່ຮ້ອນອົບເອົ້າເປັນພິເສດ ປະຊາຊົນຈຶ່ງຫົດ ສົງນ້ຳກັນເພື່ອໃຫ້ຊຸ່ມເຢັນແລ້ວ,ການຫົດນ້ຳຍັງອີງໃສ່ນິທານພື້ນເມືອງ ທີ່ໄດ້ເລົ່າສືບທອດກັນມາຕັ້ງແຕ່ເຫິງ ນານ ຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້. ແຕ່ກີ້ແຕ່ກ່ອນ ຍັງມີຊາຍຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ: ທຳມະບານກຸມມານ ເປັນລູກຊາຍຂອງ ມະ ຫາເສດຖີຢູ່ເມືອງໜຶ່ງມີຜາສາດ 7 ຊັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ແຄມແມ່ນ້ຳ. ທຳມະກຸມມານ ຮຽນຈົບໄຕເພັດ (ມະນຸດ, ສັດ, ສັງຄົມສາດ) ເປັນຄົນຮອບຮູ້ສະຫລາດ ເປັນນັກປາດອາຈານເກັ່ງກ້າ ມີຊື່ ສຽງ ລືນາມປາກົດໄປທົ່ວພົມມະໂລກ, ເທວະໂລກ ແລະ ມະນຸດສະໂລກ ເຮັດໃຫ້ທ້າວ ກະບິນລະພົມ ເຈົ້າພົມມະໂລກ ທີ່ເກັ່ງກ້າສາມາດ ເກີດຄວາມສົນໃຈ ຢາກມາ ພົບ ແລະ ທົດສະຫມອງລອງປັນຍາ ກັບທຳມະ ບານກຸມມານ. ມື້ໜຶ່ງ ກະບິນລະພົມມີໂອກາດບິນແອ່ນລົງມາສູ່ມະນຸດສະໂລກ ແລ້ວເຂົ້າໄປທັກທາຍ ປາໄສກັບ ທຳມະບານກຸມມານແບບກົງໄປກົງມາອັນສຳຄັນໄດ້ທົດລອງຖາມ-ຕອບບັນຫາກັນເທາະ ! ບັນຫາທີ່ ທ້າວ ກະບິນລະພົມ ຕັ້ງໃຫ້ ທຳມະບານ ກຸມມານ ຕອບມີ 3 ຂໍ້ຄື 1. ຕອນເຊົ້າລາສີ (ສິລິ) ຂອງຄົນ ຢູ່ ໃສ? 2.ຕອນທ່ຽງຢູ່ໃສ ແລະ 3.ຕອນຄ່ຳ ຢູ່ໃສ ? ຖ້າທຳມະບານກຸມມານຕອບໄດ້ ສິໃຫ້ຕັດຄໍ ກະບິນລະ ພົມໂລດ,ແຕ່ຖ້າຕອບບໍ່ໄດ້ ກໍຈະລົງມາຕັດຄໍທ້າວ ຄືກັນ ໂດຍນັດຫມາຍ 7 ມື້. ແຕ່ລະມື້, ທຳມະບານກຸມມານ ກໍມີແຕ່ຄິດ ຫາກບໍ່ເຂົ້າບໍ່ອອກຍ້ອນບໍ່ຮູ້,ນອນກໍບໍ່ຫລັບ ກິນບໍ່ໄດ້ ເກີດເປັນມື້ເປັນວັນ ມີແຕ່ຄິດຕອບບັນຫາຂອງ ກະບິນລະພົມ ຈົນຮ່າງກາຍຈ່ອຍຜອມ.ຮອດມື້ທີຫົກ ຈຶ່ງອອກຈາກຜາສາດເພື່ອຈະຂ້າໂຕເອງຕາຍ ບໍ່ຍອມໃຫ້ກະບິນລະພົມຕັດຄໍຕົນ.ພໍໄປຮອດທົ່ງນາ ຢູ່ຫົວນາມີກົກຕານໃຫຍ່ 2 ກົກ ທ້າວ ທຳມະບານກຸມມານ ໄດ້ໄປລີ້ຊົ້ນຢູ່ກ້ອງກົກຕານ ຫວັງຈະໃຫ້ຕາຍຢູ່ທີ່ນັ້ນ.ພໍຮອດຫົວແລງຂອງມື້ນັ້ນ ໄດ້ມີແຮ້ງເຖົ້າຜົວເມຍຄູ່ໜຶ່ງ ບິນມາງອຍຢູ່ເທິງ ກົກ ຕານ, ພໍເດິກແຮ້ງຜົວເມຍ ເວົ້າວ່າ:“ມື້ອື່ນເຮົາສິກິນຫຍັງ ຊາກສັດຫມົດແລ້ວ ?”. “ບໍ່ຍາກດອກ ມື້ອື່ນສິໄດ້ກິນຊີ້ນຄົນ ເພາະເປັນມື້ຖ້ວນເຈັດວັນຂອ ງ ການ ນັດກັນລະຫວ່າງ ກະບິນລະພົມກັບທຳມະບານກຸມມານເພື່ອຕອບບັນຫາກັນ.ຖ້າທ້າວຕອບບັນຫາບໍ່ໄດ້ ຈະຖືກຕັດຄໍແທ້ໆ” ຜົວຕອບ.ແຮ້ງໂຕເມຍຖາມ ຄືນ ວ່າ: ຄຳຖາມທີ່ກະບິນລະພົມຕັ້ງໃຫ້ ທຳມະບານກຸມມາຕອບນັ້ນແມ່ນຫຍັງ ແລະ ຄຳຕອບແມ່ນຫຍັງ ເຊິ່ງຜູ້ເປັນຜົວກໍໄດ້ບອກແຮ້ງເມຍວ່າ:“ມັນສິຍາກຫຍັງ ! ຕອນ ເຊົ້າລາສີຂອງຄົນກໍຢູ່ໜ້າ ເພາະວ່າ ຕື່ນເຊົ້າມາຄົນຕ້ອງໄດ້ລ້າງໜ້າຂອງຕົນເພື່ອຄວາມຊຸ່ມເຢັນແລະສວຍງາມ,ຕອນທ່ຽງ ລາສີຂອງຄົນຢູ່ເອິກ ເພາະເມື່ອ ຮ້ອນ ມາ ຄົນຈະມັກເອົານ້ຳມາລູບເອິກເພື່ອຜ່ອນຄວາມຮ້ອນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ,ຕອນຄ່ຳ ລາສີຢູ່ຕີນ ເພາະກ່ອນຈະເຂົ້າບ່ອນນອນ ຄົນຈະລ້າງຕີນໃຫ້ສະ ອາດກ່ອນ”. ທຳມະບານກຸມມານ ນອກຈາກຈະຫລຽວສະຫລາດແລ້ວ ຍັງມີຄວາມສາມາດພິເສດໃນການຟັງສຽງສັດອອກ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຕອບ ກໍຜູດລຸກຂຶ້ນແລ້ວແລ່ນເມືອ ຫາຜາສາດ 7 ຊັ້ນຂອງຕົນເພື່ອລໍຖ້າ ກະບິນລະພົມຈະສະເດັດລົງມາ.ຮອດມື້ນັດຫມາຍ,ກະບິນລະພົມ ກໍລົງມາຫາ ທ້າວ ທຳມະບານກຸມມານ ແລະ ກໍໄດ້ຍິນຄຳ ຕອບທີ່ຖືກຕ້ອງຫມົດທັງ 3 ຂໍ້.ກະບິນລະພົມຍອມຮັບຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງຕົນ ແລ້ວຕົກລົງໃຫ້ ທຳມະບານກຸມມານຕັດຄໍຕົນຕາມສັນຍາ.ກ່ອນ ຈະຖືກຕັດ ຄໍ, ກະບິນລະພົມໄດ້ເອີ້ນລູກສາວທັງເຈັດມາພົບ ແລ້ວໃຫ້ເອົາຂັນມາຮອງຄໍພໍ່ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຫົວຕົກລົງໄປທົ່ວທີບ ເພາະຖ້າຕົກລົງດິນ ກໍເກີດໄພແຫ້ງແລ້ງ ໄຟໄໝ້ເຜົາ, ຖ້າຕົກໃສ່ ມະຫາສະ ໝຸດ ກໍຈະບົກແຫ້ງ,ຕົກໃສ່ສະຫວັນຊັ້ນຟ້າ ກໍຈະກາຍເປັນພາຍຸລົມແດງ... ຫລັງຈາກຫົວຂອງກະບິນລະພົມຖືກຕັດລົ ງຂັນແລ້ວ,ລູກສາວ ທັງເຈັດ ກໍໄດ້ເອົາໄປແຫ່ອ້ອມເສົາສະເຫມນສາມຮອບ ຈຶ່ງເອົາໄປໄວ້ຖ້ຳພູເຂົາໄກ່ລາດຢູ່ແດນໄກ. ພໍເຖິງຂວບປີ (ເດືອນຫ້າລາວ) ລູກສາວທັງເຈັດ ກໍຜັດປ່ຽນກັນ ໂຈມພາ ຂັນອອກມາລ້າງສວ່າຍໃຫ້ຊຸ່ມເຢັນ ແລະ ສະອາດ ຕາມຄຳພໍ່ເຄີຍສັ່ງ.ແຕ່ນັ້ນມາ ບ່າວໄພ່ລາຊະດອນເຫັນວ່າ ຈົບງາມດີແທ້ ຈຶ່ງຈັດຕັ້ງກັນເອົານ້ຳອົບ ນ້ຳຫອມ ຫລື ນ້ຳສະອາດມາຫົດສົງກັນ ເອີ້ນວ່າ: ບຸນຫົດນ້ຳ ຈົນເທົ່າທຸກມື້ນີ້./.
ກັບສາລະບານ
