:: KPL :: Lao News Agency

( ບ່າວຜູ້ໄທ
ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງອຳນາດອະທິປະໄຕ ແລະ ສິດທິມະນຸດ ໃນປະຈຸບັນ ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນຫາທາງການເມືອງ-ນິຕິທຳ ທີ່ມີການຖົກຖຽງກັນຢູ່ໃນໂລກ. ກ່ຽວກັບບັນຫານີ້ ມີສອງກະແສຄວາມເຫັນທີ່ຂັດແຍ້ງກັນຢ່າງດຸເດືອດ. ຝ່າຍໜຶ່ງແມ່ນຖືເອົາບັນຫາອຳນາດອະທິປະໄຕ ສູງກວ່າບັນຫາສິດທິມະນຸດ ແລະ ອີກຝ່າຍໜຶ່ງ ໄດ້ຖືບັນຫາສິດທິມະນຸດສູງກວ່າອຳນາດອະທິປະໄຕ ໃນໄລຍະການປະຕິບັດສິດທິມະນຸດ.
ໃນບົດນີ້ຈະອະທິບາຍບາງບັນຫາຕົວຈິງທີ່ພົວພັນເຖິງບັນຫາສອງຢ່າງທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ, ໃນນີ້ຈະສຸມໃສ່ກົດເກນສາກົນທີ່ກຳລັງປະຕິບັດກ່ຽວກັບບັນຫາອຳນາດອະທິປະໄຕ ແລະ ຂໍ້ຈຳກັດ ກ່ຽວກັບວິທີການ ນຳໃຊ້ຂໍ້ບັງຄັບສາກົນ, ຈາກນັ້ນກໍ່ປະຕິບັດກົນອຸບາຍໃນການແຊກແຊງ ຂອງ ບາງປະເທດຕາເວັນຕົກ ຕໍ່ບັນດາປະເທດທີ່ມີອຳນາດອະທິປະໄຕ ພາຍໃຕ້ຊື່: “ປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ”.
ອຳນາດອະທິປະໄຕ ໃນກົດໝາຍລະຫວ່າງປະເທດ.
ຕາມປະທານຸກົມ Black's Law Dictionary ກໍ່ແມ່ນວ່າ ອຳນາດອະທິປະໄຕ ແມ່ນສິດອຳນາດສູງສຸດ, ເດັດຂາດ, ບໍ່ສາມາດບີບບັງຄັບໄດ້ ຊຶ່ງແຕ່ລະປະເທດ ທີ່ມີເອກະລາດ ໃນໂລກນີ້ຕ່າງກໍ່ມີ. ໃນສະໄໝອາຣັບໂບຮານ, ທ່ານ ອາຣີ ສະໂຕດ ກ່າວວ່າ ເພື່ອນຳພາປະເທດ ຈະຕ້ອງມອບສິດອຳນາດສູງສຸດ ໃຫ້ຜູ້ນຳ ໃນການນຳພາປະເທດ. ໃນສະໄໝສະຕະວັດທີ່ XVI - XVIII, ທ່ານ ໂບດີນ ແລະ ທ່ານ ຮອບ ຖືວ່າ ອຳນາດອະທິປະໄຕ ແຫ່ງຊາດ ແມ່ນສິດອຳນາດສູງສຸດ, ເດັດຂາດ, ຕະຫລອດກາລະນາ ແລະ ບໍ່ສາມາດສົ່ງມອບ, ຊຶ່ງປະເທດຊາດໄດ້ປະຕິບັດກັບກຳມະກອນ ແລະ ປະຊາຊົນພາຍໃນປະເທດ ຂອງ ຕົນ. ສ່ວນທ່ານ ໂກຣຕີອຸດ ໄດ້ຕີລາຄາວ່າ ອຳນາດອະທິປະໄຕແຫ່ງຊາດ ແລະ ສິດອຳນາດ ທີ່ປະເທດນັ້ນໆ ປະຕິບັດຢ່າງເສລີ ໃນການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງ ຕົນ ໂດຍບໍ່ຂຶ້ນກັບບັນຫາພາຍນອກ. ທາງດ້ານທ່ານ ໂອບເປນແຮມ ເຫັນວ່າ ໃນການພົວພັນສາກົນ...ບັນດາປະເທດຕ່າງກໍ່ສະເໝີພາບ ເພາະພື້ນຖານ ຂອງ ກົດບັດສາກົນແມ່ນອີງໃສ່ການເຄົາລົບອຳນາດອະທິປະໄຕ ຂອງ ບັນດາປະເທດ. ແຕ່ຄົນສ່ວນຫລາຍເຫັນວ່າ ອຳນາດອະທິປະໄຕ ແຫ່ງຊາດ ປາກົດໃນສອງດ້ານຄື: ການຕ່າງປະເທດ ແລະ ບັນຫາພາຍໃນປະເທດ.
ການຕ່າງປະເທດ: ອຳນາດອະທິປະໄຕ ແມ່ນບັນຫາທີ່ເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມສະເໝີພາບ ໃນເວທີສາກົນ ຂອງ ປະເທດໜຶ່ງ. ເມື່ອມີອຳນາດອະທິປະໄຕ, ປະເທດນັ້ນໆ ຈິ່ງສາມາດປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນບັນຫາການພົວພັນກັບສາກົນ.
ພາຍໃນປະເທດ: ອຳນາດອະທິປະໄຕແຫ່ງຊາດ ແມ່ນປາກົດຢູ່ໃນສິດອຳນາດສູງສຸດ ໃນການຄຸ້ມຄອງ, ປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ສິດອຳນາດໃນການຕັດສິນ ບັນຫາທາງດ້ານການເມືອງ, ກົງຈັກການປົກຄອງ, ການແກ້ໄຂບັນຫາພາບໃນ, ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ, ຂຸດຄົ້ນ ແລະ ນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ...
ສະນັ້ນສາມາດເວົ້າໄດ້ວ່າ ອຳນາດອະທິປະໄຕແຫ່ງຊາດ ແມ່ນສິດອຳນາດ ທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ ຂອງ ປະເທດໜຶ່ງ, ຕາມກົດໝາຍສາກົນ, ມີສິດຄຸ້ມຄອງ, ປົກປັກຮັກສາປະເທດຕົນໃນທຸກໆ ດ້ານ ແລະ ເປັນຜູ້ຕາງໜ້າໃຫ້ປະເທດ ຂອງ ຕົນໃນຄວາມສຳພັນກັບສາກົນ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງຖືກບີບບັງຄັບ ຫລື ພາຍໃຕ້ການຊີ້ນຳ ຂອງ ອິດທິກຳລັງໃດຈາກພາຍນອກ.
ກົດໝາຍສາກົນ ໃນປະຈຸບັນ ແມ່ນຖືອຳນາດອະທິປະໄຕ ແຫ່ງຊາດ ເປັນບັນຫາຕົ້ນຕໍ່ໃນຄວາມສຳພັນສາກົນ. ມາດຕາ 2 (2) ຂອງ ກົດບັດສະຫະປະຊາຊາດ ປີ 1945 ໄດ້ເນັ້ນໜັກວ່າ: ສປຊ ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນບົນພື້ນຖານ ຂອງ ຄວາມສະເໝີພາບ, ນັບຖືອຳນາດອະທິປະໄຕ ຂອງບັນດາປະເທດສະມາຊິກ. ມາດຕາ 2 (7) ຂອງ ກົດບັດສປຊ ໄດ້ເນັ້ນໜັກເຖິງຫລັກການ ບໍ່ແຊກແຊງເຂົ້າໃນວຽກງານພາຍໃນ ຂອງ ບັນດາປະເທດດັ່ງລຸ່ມນີ້: ກົດບັດນີ້ ແມ່ນເດັດຂາດບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ ສປຊ ເຂົ້າໄປແຊກແຊງໃນວຽກງານພາຍໃນ ຂອງ ປະເທດໃດ... ມາດຕາ 2 (3,4) ໄດ້ເນັ້ນໜັກຫລັກການ ໃນການແກ້ໄຂບັນຫາການຍາດແຍ້ງສາກົນ ດ້ວຍສັນຕິວິທີ, ຫ້າມຂົ່ມຂູ່ ຫລື ນຳໃຊ້ກຳລັງອາວຸດ ໃນຄວາມສຳພັນສາກົນ.
ຫລັງຈາກນັ້ນ, ສປຊ ກໍ່ໄດ້ອອກກົດບັດຫລາຍສະບັບ ກ່ຽວກັບຫລັກການທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນ:
( ຖະແຫລງການກ່ຽວກັບການມອບເອກະລາດ ໃຫ້ແກ່ບັນດາປະເທດ ແລະ ປະຊາຊາດ ທີ່ເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນ (1960) ໄດ້ກ່າວວ່າ: ບັນດາປະຊາຊາດ ຕ່າງກໍ່ມີສິດ ແລະບໍ່ສາມາດມອບອະທິປະໄຕ ແລະ ຜືນແຜ່ນດິນອັນຄົບຖ້ວນ. ມາດຕາ 2 ຂອງ ກົດບັດໄດ້ເນັ້ນໜັກວ່າ: ບັນດາປະຊາຊາດ ຕ່າງມີສິດໃນການຕັດສິນ, ເລີ່ມຈາກຈຸດນີ້, ບັນດາປະຊາຊາດ ມີສິດເສລີ ໃນການຕັດສິນກ່ຽວກັບລະບົບການເມືອງ ແລະ ເສລີພາບ ໃນການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທຳ ຂອງ ຕົນ. ຕາມມາດຕາ 6 ຂອງ ຖະແຫລງການນີ້, ທຸກການເຄື່ອນໄຫວ ເພື່ອໂຄ່ນລົ້ມທັງໝົດ ຫລື ບາງສ່ວນ ຄວາມເປັນເອກະພາບ ແລະ ຜືນແຜ່ນດິນອັນຄົບຖ້ວນ ຂອງ ປະເທດໜຶ່ງໆ ແມ່ນກົງກັນຂ້າມກັບເປົ້າໝາຍ ແລະ ຫລັກການ ຂອງ ກົດບັດສະຫະປະຊາຊາດ.
( ຖະແຫລງການທີ່ບໍ່ອາດຍອມຮັບໄດ້ ຂອງ ການແຊກແຊງ ເຂົ້າໃນວຽກງານພາຍໃນ ຂອງ ປະເທດອື່ນ ແລະ ການປົກປ້ອງເອກະລາດ, ອຳນາດອະທິປະໄຕ ຂອງ ບັນດາປະຊາຊາດ (1965) ໄດ້ເນັ້ນໜັກວ່າ: ການແຊກແຊງທາງທະຫານ ແມ່ນການຮຸກຮານ. ຈັດຕັ້ງ, ສົ່ງເສີມເພື່ອໂຄ່ນລົ້ມ ກໍ່ຄືທຸກການແຊກແຊງໂດຍກົງ ຫລື ທາງອ້ອມອື່ນ ເຂົ້າໃນວຽກງານພາຍໃນ ຂອງ ປະເທດອື່ນ ແມ່ນການກະທຳ ທີ່ຂັດຕໍ່ກົດບັດສະຫະປະຊາຊາດ. ອີງຕາມາດຕາ 1 ຂອງ ກົດບັດນີ້, ບໍ່ມີປະເທດໃດ ມີສິດເຂົ້າໄປແຊກແຊງ ໂດຍກົງ ຫລື ທາງອ້ອມ ບໍ່ວ່າໃນເຫດຜົນໃດ ເຂົ້າໃນວຽກງານພາຍໃນ ຫລື ການຕ່າງປະເທດ ຂອງ ປະເທດອື່ນ...
( ຖະແຫລງການກ່ຽວກັບຫລັກການ ຂອງ ກົດໝາຍລະຫວ່າງປະເທດ ໃນການດັດແປງຄວາມສຳພັນມິດຕະພາບ ແລະ ການຮ່ວມມື ລະຫວ່າງບັນດາປະເທດໃຫ້ເໝາະສົມກັບກົດບັດສປຊ (1970) ໄດ້ກຳນົດໄວ້ 7 ຫລັກການພື້ນຖານໃນການພົວພັນສາກົນ ລວມມີ: ສະເໝີພາບທາງດ້ານອະທິປະໄຕລະຫວ່າງປະເທດ, ນັບຖືສິດສະເໝີພາບ ແລະ ສິດໃນການຕັດສິນໃຈ ຂອງ ບັນດາປະຊາຊາດ, ບໍ່ແຊກແຊງ ເຂົ້າໃນວຽກງານພາຍໃນ ຂອງ ບັນດາປະເທດ, ກົດໜ່ວງ, ຂົ່ມຂູ່ ຫລື ໃຊ້ກຳລັງທາງທະຫານ ເພື່ອຕ້ານຕໍ່ຜືນແຜ່ນດິນອັນຄົບຖ້ວນ ຫລື ຄວາມເປັນເອກະລາດ ທາງດ້ານການເມືອງ ຂອງ ປະເທດອື່ນ ແລະ ຈະຕ້ອງແກ້ໄຂການຂັດແຍ້ງດ້ວຍສັນຕິວິທີ...
( ກົດບັດສາກົນ ພື້ນຖານໃນຂົງເຂດສິດທິມະນຸດ ສອງສະບັບ (1966) ໄດ້ເນັ້ນໜັກວ່າ: ບັນດາປະຊາຊາດ ຕ່າງກໍ່ມີສິດໃນການຕັດສິນໃຈ. ໂດຍເລີ່ມຕົ້ນຈາກສິດໃນການຕັດສິນໃຈນີ້, ບັນດາປະຊາຊາດ ແມ່ນມີສິດເສລີໃນການຕັດສິນໃຈບັນຫາລະບົບການເມືອງ, ແຜນການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທຳ ກໍຄື ການຂຸດຄົ້ນ, ນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນທຳມະຊາດ ຂອງ ຕົນ...
ນອກຈາກຖະແຫລງການທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ, ທີ່ຕັ້ງ, ຄວາມສຳຄັນ ຂອງ ສິດອຳນາດອະທິປະໄຕ ແຫ່ງຊາດ ແລະ ບັນດາຫລັກການບໍ່ແຊກແຊງເຂົ້າໃນວຽກງານພາຍໃນ ຂອງ ປະເທດອື່ນ ກໍ່ໄດ້ຖືກເນັ້ນໜັກໃນຫລາຍຖະແຫລງການ ຂົງເຂດທີ່ສຳຄັນ, ເຊັ່ນກົດບັດ ຂອງ ອົງການຈັດຕັ້ງເອກະພາບທະວີບອາຟຣິກກາ, ອົງການຈັດຕັ້ງບັນດາປະເທດທະວີບອາເມລິກາ, ສະຫະພັນບັນດາປະເທດອາຣັບ, ຖະແຫລງການກອງປະຊຸມອາຊີ-ອາຟຣິກກາ ປີ 1955 ຢູ່ບັງດຸນ ອິນໂດເນເຊຍ, ກອງປະຊຸມຂັ້ນສຸດຍອດຂະບວນການບໍ່ຮ່ວມກຸ່ມ ຄັ້ງທີ 1 ແລະ 2 ຢູ່ ນະຄອນຫລວງ ແບນກຣາດ ຂອງ ຢູໂກສະລາວີ ປີ 1961 ແລະ ຢູ່ນະຄອນຫລວງໄຄໂຣ ຂອງ ເອຢິບ ປີ 1964...
ສິດທິມະນຸດ ແລະ ອຳນາດອະທິປະໄຕ
ການດັບສູນເຊື້ອຊາດຊາວຢີວ ແລະ ພຶດຕິກຳອັນປ່າເຖື່ອນອື່ນ ທີ່ພວກຟາດຊິດ ເປັນຜູ້ກໍ່ຂຶ້ນ ໃນສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ 2 ໄດ້ນຳໄປສູ່ການສ້າງຕັ້ງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ. ໜຶ່ງໃນເປົ້າໝາຍ ແມ່ນພັກດັນ ແລະ ປົກປ້ອງສິດ ຂອງ ຄວາມເປັນມະນຸດ. ເຖິງວ່າຈົນເຖິງປີ 1948, ເມື່ອມີຖະແຫລງການສາກົນ ກ່ຽວກັບສິດທິມະນຸດ ໄດ້ຖືກປະກາດໃຊ້, ບັນດາສິດ ແລະ ເສລີພາບຂັ້ນພື້ນຖານ ຂອງ ມະນຸດຈິ່ງໃໝ່ ຈິ່ງໄດ້ກຳນົດຢ່າງຄັກແນ່, ແຕ່ສາມາດກ່າວໄດ້ວ່າ ນັບແຕ່ມື້ເລີ່ມຕົ້ນ ທີ່ກົດບັດສປຊ ໄດ້ຮັບຜ່ານ, ຮັບປະກັນສິດທິມະນຸດ ແລະ ກາຍເປັນພາລະໜ້າທີ່ລວມ ຂອງ ວົງຄະນາຍາດສາກົນ.
ນັກຄົ້ນຄວ້າຕາເວັນຕົກບາງຄົນໃຫ້ທັດສະນະວ່າ: ບັນຫາສິດທິມະນຸດ ຈະຕ້ອງສູງກວ່າ ອຳນາດອະທິປະໄຕ. ເພື່ອຮັບປະກັນໃຫ້ແກ່ສິດທິມະນຸດ, ມີຄວາມຈຳເປັນຈະຕ້ອງຈຳກັດ, ບາງທີຈະຕ້ອງເຂົ້າໄປແຊກແຊງ ສິດອຳນາດອະທິປະໄຕ. ເບິ່ງລວມແລ້ວ, ພື້ນຖານການວິເຄາະກ່ຽວກັບທັດສະນະ “ສິດທິມະນຸດ ສູງ ກວ່າສິດອຳນາດອະທິປະໄຕ” ແມ່ນທັດສະນະທົ່ວໄປ ຂອງ ບັນຫາສິດທິມະນຸດ, ໃນນັ້ນສ່ວນບຸກຄົນ ແລະ ບັນດາສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ ຖືກຍົກສູງຈົນບໍ່ສາມາດລະເມີດໄດ້ ທັງໃນລະດັບປະເທດ ແລະ ສາກົນ. ເພາະບຸກຄົນ ແລະ ບັນດາສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ ມີລັກສະນະຂັ້ນສູງ, ເພາະສະນັ້ນ ເມື່ອບັນດາສິດທິສ່ວນບຸກຄົນຖືກບັ່ນທອນໃນບາງປະເທດ, ປະເທດອື່ນກໍ່ມີສິດ ເຂົ້າໄປແຊກແຊງ.
ສິ່ງທີ່ໄຮ້ປະໂຫຍດ ຂອງ ທັດສະນະນີ້ແມ່ນຫຍັງ?
ບໍ່ມີໃຜ ຍອມຮັບຮູ້ບົດບາດສ່ວນບຸກຄົນ, ແຕ່ສັງຄົມມະນຸດເວົ້າລວມ, ວົງຄະນະຍາດເຊື້ອຊາດເວົ້າສະເພາະ ກໍ່ບໍ່ມີໃຜຍອມຮັບຮູ້ບົດບາດສ່ວນບຸກຄົນ ເພາະວ່າ ບັນດາຄຸນຄ່າທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແມ່ນກຳລັງແຮງໃນການພັກດັນຄວາມກ້າວໜ້າ ຂອງ ບັນດາເຊື້ອຊາດ ແລະ ມວນມະນຸດ. ແຕ່ວ່າ, ການປະຕິເສດສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ ຈະເປັນການພັກດັນການຂະຫຍາຍຕົວ ຂອງ ສັງຄົມ ແລະ ປົກປ້ອງສິດທິສ່ວນບຸກຄົນແທ້ຫລືບໍ? ບຸກຄົນບໍ່ມີທາງ ແລະ ບໍ່ສາມາດແຍກຕົວອອກຈາກວົງຄະນາຍາດໄດ້. ໃນຄວາມສຳພັນກັບວົງຄະນາຍາດ, ແຕ່ລະບຸກຄົນມີສິດເສລີພາບໄດ້, ແຕ່ບໍ່ໝາຍຄວາມວ່າ ມີສິດເສລີພາບຢ່າງເຕັມຕົວ ເຮັດຫຍັງກໍ່ໄດ້, ເພາະວ່າ ຖ້າທຸກຄົນມີສິດເສລີຢ່າງເຕັມຕົວ ວົງຄະນະຍາດ ຈະບໍ່ຄົງຕົວໄດ້. ຄຽງຂ້າງກັບສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ, ຍັງມີສິດທິສ່ວນລວມ ຂອງ ທັງວົງຄະນາຍາດ, ສິດນີ້ແມ່ນເພື່ືປົກປ້ອງຮັບປະກັນບັນດາຜົນປະໂຫຍດລວມ ຂອງ ທັງວົງຄະນະຍາດສະມາຊິກ. ສິດທິ ຂອງ ວົງຄະນາຍາດ ບໍ່ແມ່ນຜົນຜະລິດທີ່ສ້າງຂຶ້ນເອງ, ແຕ່ແມ່ນສິ່ງຍອດຍິ່ງ ຂອງ ວັດທະນະທຳ ທີ່ມະນຸດສ້າງຂຶ້ນ ຊຶ່ງຖືກຮັບຮອງ ພ້ອມກັບບັນດາສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ ໃນບັນດາຖະແຫລງການສາກົນກ່ຽວກັບສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ. ແຕ່ສິດທິສ່ວນບຸກຄົນອາດຖືກຈຳກັດ ຖ້າເຫັນວ່າ ຈຳເປັນ ເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມປອດໄພ ແລະ ຄວາມສົມບູນພູນສຸກ ຂອງ ສັງຄົມ. ສະນັ້ນກໍ່ໝາຍຄວາມວ່າ ສິດທິສ່ວນລວມ ແມ່ນສູງກວ່າສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ. ແຕ່ວ່າ ເມື່ອບຸກຄົນສະໝັກເຂົ້າຮ່ວມກັບວົງຄະນາຍາດ, ພວກເຂົາກໍ່ຍັງມີສິດເສລີພາບ ແລະ ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ພວກເຂົາຍັງຈະໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກການປົກປ້ອງ ແລະ ການສະໜັບສະໜູນຈາກວົງຄະນາຍາດ.
ສິດທິມະນຸດ ສ່ວນບຸກຄົນ ຈະຖືກຮັບປະກັນບໍ ເມື່ອປະເທດຊາສູນເສຍຄວາມເປັນເອກະລາດ?
ສິດທິມະນຸດ ແມ່ນອີງໃສ່ຫລັກການພື້ນຖານ ຂອງ ຄວາມສະເໝີພາບ.ຄວາມໝາຍ ຂອງ ຄຳວ່າ ສະເໝີພາບ ລວມມີ: ຄວາມສະເໝີພາບລະຫວ່າງບຸກຄົນ ແລະ ຄວາມສະເໝີພາບລະຫວ່າງປະຊາຊາດ, ເຊື້ອຊາດ, ເພາະຖ້າເບິ່ງທາງດ້ານສັງຄົມ, ບໍ່ມີບຸກຄົນໃດຈະຄົງຕົວ ໂດຍບໍ່ມີປະເທດ, ເຊື້ອຊາດ. ນີ້ກໍ່ໝາຍຄວາມວ່າ ເມື່ອປະເທດຊາດ, ເຊື້ອຊາດ ມີຄວາມສະເໝີພາບ, ບັນດາສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ ແລະ ປະເທດຊາດ ຈິ່ງມີສິດເສລີ ແລະ ຄວາມສະເໝີພາບໄດ້.
ນອກຈາກສອງ ກົດບັດ ເມື່ອປີ 1968, ກົດບັດສປຊ, ຖະແຫລງການ ຂອງ ສອງກອງປະຊຸມສາກົນກ່ຽວກັບບັນຫາສິດທິມະນຸດ ເມື່ອປີ 1968 ແລະ 1993 ແລະ ອີກຫລາຍຖະແຫລງການສາກົນກ່ຽວກັບຂົງເຂດນີ້ ລ້ວນແຕ່ໄດ້ເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມສຳຄັນ ແລະ ຄວາມສຳຄັນ ຂອງ ສິດເປັນເຈົ້າຂອງປະເທດຊາດ ໃນການຮັບປະກັນທາງດ້ານສິດທິມະນຸດ. ປະຫວັດສາດ ຂອງ ສປຊ ໄດ້ພິສູດໃຫ້ເຫັນແລ້ວວ່າ ການເຄື່ອນໄຫວທີ່ສຳຄັນ ຂອງ ສປຊ ຕະຫລອດໄລຍະ 50 ປີຜ່ານມາ ແມ່ນການຕໍ່ສູ້ ເພື່ອຍາດເອົາສິດເປັນເຈົ້າ ຂອງ ປະເທດ ຂອງ ບັນດາປະເທດທີ່ຕົກເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນ. ສາມາດເວົ້າໄດ້ວ່າ ຖ້າເບິ່ງບັນຫາດ້ານສິດທິມະນຸດ, ໄຊຊະນະ ຂອງ ການຕໍ່ສູ້ນີ້ ແມ່ນສຸດທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່, ເພາະຜ່ານການຕໍ່ສູ້, ປະຊາຊົນນັບພັນລ້ານຄົນ ໃນບັນດາປະເທດທີ່ເປັນຫົວເມືອງຂຶ້ນ ໄດ້ມີສິດເສລີພາບພາບ ຄືກັບປະຊາຊົນ ໃນປະເທດ ທີ່ເຂົ້າມາປົກຄອງພວກເຂົາ.
ສະນັ້ນ, ໃນນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດ, ນັບຖືອະທິປະໄຕ ຂອງ ບັນດາປະເທດ ບໍ່ສະເພາະແຕ່ເພື່ອຮັບປະກັນໃນຄວາມສຳພັນສັນຕິພາບສາກົນ ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເລີ່ມຈາກພາລະໜ້າທີ່ລວມ ໃນການຮັບປະກັນບັນຫາສິດທິມະນຸດ.
ໃນດ້ານນະໂຍບາຍພາຍໃນປະເທດ, ເຖິງວ່າມັນເປັນມາດຖານສາກົນ, ບັນດາສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ ບໍ່ສາມາດເປັນຈິງໄດ້ຖ້າບໍ່ມີກົດໝາຍຄຸ້ມຄອງ, ນະໂຍບາຍ ຂອງ ບັນດາປະເທດ. ເພາະສະນັ້ນ, ອຳນາດອະທິປະໄຕ ຂອງ ປະເທດຊາດ ຈະບໍ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສິດທິມະນຸດ, ແຕ່ກົງກັນຂ້າມ ຍັງເປັນເງື່ອນໄຂໃນການສົ່ງເສີມສິດທິມະນຸດ. ບັນຫາທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ ໄດ້ເປັນການອະທິບາຍວ່າ ຍ້ອນຫຍັງ ກົດໝາຍສາກົນ ຈິ່ງບໍ່ຍອມຮັບ ການແຊກແຊງຕໍ່ອະທິປະໄຕ ໃນນາມເພື່ອປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ.
ເພື່ອຍົກສູງການປະຕິບັດດ້ານສິດທິມະນຸດ ໃນ “ຄອບຄົວ” ຂອງ ມວນມະນຸດ, ອົງການສປຊ ໄດ້ນຳໃຊ້ການແກ້ໄຂບັນຫາດ້ວຍການຮ່ວມມື, ການຕ່າງປະເທດ ແລະ ການຊ່ວຍເຫລືອຈາກສາກົນ. ໃນປະຈຸບັນນີ້, ມີຫລາຍກົນໄກ ແລະ ຂອດການປະສານງານໂດຍແມ່ນສປຊ ແລະ ບາງໜ່ວຍງານ ຂອງ ອົງການສປຊ ເປັນຜູ້ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນ ເຊັ່ນ: ອົງການແຮງງານສາກົນ (ILO), ອົງການສຶກສາ, ວິທະຍາສາດ ແລະ ວັດທະນະທຳ ຂອງ ສປຊ (UNESCO)... ເພື່ອຕິດຕາມ ແລະ ພັກດັນໃນການປະຕິບັດບັນດາເງື່ອນໄຂສາກົນກ່ຽວກັບສິດທິມະນຸດ ໃນແຕ່ລະປະເທດ. ແຕ່ວ່າ, ບັນດາກົນໄກ ແລະ ລະບຽບຫລັກການນີ້ ແມ່ນອີງໃສ່ຄວາມເຫັນພ້ອມແບບສະໝັກໃຈ ຂອງ ແຕ່ລະປະເທດ ແລະ ເອົາການເຈລະຈາແບບສັນຕິ ເປັນພື້ນຖານ. ບໍ່ມີກົນໄກໃດອະນຸຍາດໃຫ້ສປຊ ຫລື ກຸ່ມປະເທດທີ່ເປັນສະມາຊິກໃດ ມີສິດເຂົ້າໄປແຊກແຊງໃນກິດຈະການພາຍໃນ ຂອງ ປະເທດອື່ນ ໃນນາມ “ເພື່ອປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ”.
ລັດທິແຊກແຊງໃໝ່ ແລະ ຜົນໄດ້ຮັບ.
ຖ້າທຽບໃສ່ກົດໝາຍສາກົນທີ່ເຄີຍມີມາ, ກົດໝາຍສາກົນໃນປະຈຸບັນ ແມ່ນບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ເຂົ້າໄປແຊກແຊງໃນກິດຈະການພາຍໃນ ຂອງ ປະເທດອື່ນ. ມາດຕາ 39 ຂອງ ກົດບັດສປຊ, ຄະນະມົນຕີຄວາມໝັ້ນຄົງ ສາມາດນຳໃຊ້ບັນດາວິທີການໃນການສະກັດກັ້ນ ແລະ ບັງຄັບຕໍ່ປະເທດໃດໜຶ່ງທີ່ມີການຂົ່ມຂູ່ຕໍ່ສັນຕິພາບ, ທຳລາຍສັນຕິພາບ ຫລື ມີພຶດຕິກຳໄປໃນທາງຮຸກຮານ. ແຕ່ສິ່ງທີ່ໜ້າສົນໃຈກໍ່ຄືວ່າ ການນຳໃຊ້ມາດຕະການທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງນີ້ ແມ່ນການແຊກແຊງ ທີ່ເປັນລັກສະນະລວມໝູ່ ແລະ ມີເງື່ອນໄຂ, ບໍ່ແມ່ນການແຊກແຊງທີ່ເຮັດຕາມໃຈຕົນເອງ ຂອງ ໜຶ່ງ ຫລື ກຸ່ມປະເທດ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ໃນການກະທຳທີ່ຖືວ່າ ເປັນຕົ້ນເຫດ, ໂດຍບໍ່ນັບບັນຫາສິດທິມະນຸດ.
ແຕ່ວ່າ, ກຸ່ມອິດທິກຳລັງປະເທດຕາເວັນຕົກ ຈຳນວນໜຶ່ງກຳລັງ ແລະ ໄດ້ເປີດກວ້າງຂອບເຂດ ຂອງ ການແຊກແຊງທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ ໄປກ່ຽວພັນກັບບັນຫາສິດທິມະນຸດ. ຕາມພວກເຂົາກໍ່ແມ່ນວ່າ ຫລັກການບໍ່ແຊກແຊງເຂົ້າວຽກງານພາຍໃນ ຂອງ ປະເທດອື່ນ ໃນຄວາມສຳພັນສາກົນ ແຕ່ກ່ອນ ຈົນເຖິງປະຈຸບັນ ແມ່ນມີຄວາມສັກສິດໜ້ອຍ ຕໍ່ໜ້າ “ການລະເມີດສິດທິມະນຸດ”. ດ້ວຍວິທີການນີ້, ພວກເຂົາໄດ້ສ້າງສະຖານະການຂຶ້ນເພື່ອກະຕຸ້ນ ແລະ ຈັດຕັ້ງການເຄື່ອນໄຫວ ເພື່ອສ້າງຄວາມວຸ້ນວາຍ ແລະ ສຸດທ້າຍແມ່ນໂຄ່ນລົ້ມລັດຖະບານໃນບັນດາປະເທດ ທີ່ເອົາຊື່ “ເພື່ອປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ”. ນີ້ແມ່ນການເລີ່ມຕົ້ນ ຂອງ ທິດສະດີ “ລັດທິແຊກແຊງໃໝ່” ຊຶ່ງບັນດານັກປາດທັງຫລາຍໃນໂລກໄດ້ອອກມາເຕືອນເຖິງໄພອັນຕະລາຍນີ້.
ເຖິງວ່າ ຈະເອົາຊື່ “ເພື່ອມະນຸດສະທຳ”, “ເພື່ອສິດທິມະນຸດ”, ແຕ່ລັດທິແຊກແຊງໃໝ່ ບໍ່ສາມາດປິດບັງໄດ້ທາດແທ້ ຂອງ ຕົນ ຄື: “ປາໃຫຍ່ ກິນປານ້ອຍ” ໃນການພົວພັນສາກົນ. ການບຸກໂຈມຕີດ້ວຍກຳລັງທະຫານໃສ່ ຢູໂກສະລາວີ (ເກົ່າ), ອັຟການິສຖານ, ອີຣັກ...ແລະ ການແຊກແຊງຢ່າງບັງອາດເປີດແປນ ເຂົ້າວຽກງານພາຍໃນ ຂອງ ບາງປະເທດ ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້ ພາຍໃຕ້ຄຳຂັວນ: “ປົກປ້ອງສິດເສລີພາບໃນການປາກເວົ້າ”, “ເສລີພາບໃນການນັບຖືສາສະໜາ” ແລະ ອື່ນໆ ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງກ່ຽວກັບບັນຫານີ້. ບັນຫາທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ, ໃນທາງທິດສະດີກ່ຽວກັບລັດທິແຊກແຊງໃໝ່ ທີ່ບັນດາຜູ້ກຳອຳນາດ ບາງປະເທດຕາເວັນຕົກ ໄດ້ສວຍໃຊ້ ເພື່ອປົກປ້ອງຕົນເອງ ໃນການເມີນເສີຍຕໍ່ບັນດາຫລັກການຂັ້ນພື້ນຖານ ໃນກົດໝາຍສາກົນ, ບັນດາການກະທຳ, ຈຸດໜັກແມ່ນເພື່ອນຳໃຊ້ກົດລະບຽບໃໝ່ສາກົນ ທີ່ມີຜົນປະໂຫຍດຕໍ່ຕາເວັນຕົກ, ໂດຍບໍ່ແມ່ນເພື່ອປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ.
ແຕ່ສິ່ງທີ່ເປັນຕາຫົວກໍ່ຄືວ່າ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຂົາໃຊ້ນະໂຍບາຍ “ແຊກແຊງ ແບບມີມະນຸດສະທຳ” ແລະ ສົ່ງເສີມທັດສະນະ “ສິດທິມະນຸດ ສູງກວ່າອຳນາດອະທິປະໄຕ”, ແຕ່ປະເທດມະຫາອຳນາດ ຕາເວັນຕົກບາງປະເທດ ຊ້ຳພັດບໍ່ຍອມລົງນາມໃນສົນທິສັນຍາສາກົນຂັ້ນພື້ນຖານ ກ່ຽວກັບສິດທິມະນຸດ. ບໍ່ສະເພາະແຕ່ເທົ່ານັ້ນກອງທັບ ແລະ ກອງກຳລັງສືບລາຊະການລັບ ຂອງພວກເຂົາຍັງໄດ້ທຳການຈັບກຸມ, ທໍລະມານ ແລະ ນຳໄປຫາຍສາບສູນ ຜູ້ທີ່ຖືກຈັບ ໃນລະຫວ່າງທີ່ພວກເຂົາທຳສົງຄາມຮຸກຮານ. ລັັກສະນະສອງໜ້າ ກ່ຽວກັບທັດສະນະ ແລະ ການກະທຳ ດ້ານສິດທິມະນຸດ ແມ່ນກົງກັນຂ້າມກັບຫລັກການຂັ້ນພື້ນຖານ ຂອງ ກົດບັດສາກົນກ່ຽວກັບສິດທິມະນຸດ. ເພາະສະນັ້ນມີແຕ່ຈະເຮັດໃຫ້ລະບຽບໂລກຍິ່ງສັບສົນ ແລະ ການລະເມີດສິດທິມະນຸດ ຍິ່ງໜັກໜ່ວງຂຶ້ນຕື່ມ.
ປະຊາຊົນລາວ ແມ່ນຜູ້ທີ່ຮັກຫອມສັນຕິພາບ ແລະ ເຄີຍປະສົບພົບພໍ້ກັບຄວາມສູນເສຍທາງດ້ານສິດທິມະນຸດ ຍ້ອນການຮຸກຮານ ຂອງ ຈັກກະພັດຕ່າງດ້າວ ເປັນຜູ້ກໍ່ຂຶ້ນ. ປະຊາຊົນລາວ ທຸກທົ່ວໜ້າຕ່າງກໍ່ຮູ້ດີວ່າ ສິດທິສ່ວນບຸກຄົນ, ກ່ອນອື່ນໝົດ ແລະ ເປັນພື້ນຖານກວ່າໝູ່ ແມ່ນສິດໄດ້ດຳລົງຊີວິດໃນປະເທດທີ່ມີອຳນາດອະທິປະໄຕ, ເສລີພາບ ແລະ ມີຄວາມເປັນເອກະລາດ. ເພາະສະນັ້ນ, ປະຊາຊົນລາວ ເດັດດ່ຽວຄັດຄ້ານສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າ “ສິດທິມະນຸດ ສູງກວ່າອຳນາດອະທິປະໄຕ”, ກໍ່ຄືການສວຍໃຊ້ບັນຫາສິດທິມະນຸດ ເພື່ອແຊກແຊງເຂົ້າວຽກງານພາຍໃນ ຂອງ ປະເທດອື່ນ ບໍ່ວ່າໃນຮູບແບບໃດ. ປະຫວັດສາດ ຂອງ ຊາດລາວ ໄດ້ພິສູດໃຫ້ເຫັນແລ້ວ່າ ມີແຕ່ປະເທດຊາດໄດ້ຮັບເອກະລາດ, ມີເສລີພາບ, ສິດທິມະນຸດຈິ່ງປາກົດເປັນຈິງໄດ້. ປະຫວັດສາດ ໃນການປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດ ໃນໄລຍະຜ່ານມາ ໄດ້ພິສູດໃຫ້ເຫັນແລ້ວວ່າ ບໍ່ວ່າທຸກຄວາມພະຍາຍາມທຳລາຍ, ແຊກແຊງຈາກພາຍນອກ ໂດຍເອົາ “ປະຊາທິປະໄຕ”, “ສິດທິມະນຸດ” ຫລື ຮູບການອື່ນ ພວກເຂົາກໍ່ຕ້ອງປະລາໄຊໃນທີ່ສຸດຈາກກ້ອນກຳລັງແຮງ ແຫ່ງຄວາມສາມັກຄີປວງຊົນລາວ ທັງຊາດ ພາຍໃຕ້ການນຳພາ ຂອງ ພັກ.