:: KPL :: Lao News Agency

( ບ່າວຜູ້ໄທ
( ໃນປະຈຸບັນນີ້, ບັນຫາຢາເສບຕິດ ກຳລັງເປັນໄພອັນຕະລາຍ ຊຶ່ງມັນໄດ້ທຳລາຍອະນາຄົດ ຂອງ ຜູ້ຄົນບໍ່ຈັກວ່າເທົ່າໃດມາແລ້ວ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນຊາວໜຸ່ມ, ເຍົາວະຊົນ, ສະນັ້ນບັນຫາຕິດຢາເສບຕິດ ກຳລັງເປັນບັນຫາໃຫຍ່, ແຕ່ສາເຫດໃດ ທີ່ພາໃຫ້ຄົນເຫລົ່ານັ້ນຫັນໄປໃຊ້ຢາເສບຕິດ? ຊຶ່ງເຮົາສາມາດພໍສະຫລຸບໄດ້ໂດຍຫຍໍ້ດັ່ງນີ້:
1- ສາເຫດມາຈາກຄອບຄົວ: ເກືອບວ່າເຄິ່ງໜຶ່ງ ຂອງ ພໍ່ ແມ່ ຜູ້ຕິດຢາເສບຕິດ ແມ່ນມີລະດັບການສຶກສາຍັງຕ່ຳ, ການເຂົ້າຮ່ວມໃນກິດຈະການເຄື່ອນໄຫວຕ່າງໆ ຂອງ ສັງຄົມບໍ່ຫລາຍ ຫລື ມີຂໍ້ຈຳກັດ, ສະນັ້ນຈິ່ງເຮັດໃຫ້ການຮັບຮູ້ ຂອງ ພໍ່ ແມ່ ເພື່ອແກ້ໄຂ, ສຶກສາອົບຮົມ ລູກຫລານ ຂອງ ຕົນຍັງບໍ່ທັນຖືກຕ້ອງ.
ນອກຈາກນັ້ນ ຍັງຈະຕ້ອງເວົ້າເຖິງການເອົາໃຈໃສ່ ຂອງ ພໍ່ ແມ່ ທີ່ມີຕໍ່ລູກຫລານ ຂອງ ຕົນ. ຕາມທີ່ເຫັນຜ່ານມາ ກໍ່ແມ່ນວ່າ ສ່ວນຫລາຍ ພໍ່ ແມ່ ບໍ່ເຄີຍໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນ ຫລື ສົນໃຈກັບລູກ ເທົ່າທີ່ຄວນ. ບໍ່ຮູ້ ສະພາບການຮຽນ, ການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງ ລູກ, ບໍ່ສົນໃຈນຳສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນກັບລູກຫລານ ເຊັ່ນ: ການປ່ຽນແປງທາງດ້ານແນວຄວາມຄິດ, ເພື່ອນຝຸງ...ພໍ່ແມ່ ສ່ວນຫລາຍ ຂອງຜູ້ທີ່ຕິດຢາ ແມ່ນບໍ່ສົນໃຈວ່າ ລູກຫລານຕົນ ເມື່ອອອກຈາກເຮືອນວ່າຈະໄປໃສ? ບໍ່ຮູ້ວ່າ ລູກກຳລັງເຮັດຫຍັງ? ບໍ່ສົນໃຈນຳການພົວພັນ ຂອງ ລູກໃນສັງຄົມວ່າ ຈະເປັນແນວໃດ? ລູກເອົາເງິນມາແຕ່ໃສ? ມີພໍ່ແມ່ ບາງຄົນ ຍັງບໍ່ໃຫ້ຄວາມສົນໃຈນຳການເຕືອນ ຄົນອື່ນ ທີ່ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ ແລະ ອື່ນໆ.
ບາງບັນຫາທີ່ຈະຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ກໍຄື ບັນຍາກາດ (ຄວາມສຳພັນ) ພາຍໃນຄອບຄົວ. ລູກທີ່ຕົກຢູ່ໃນສະພາບຄອບຄົວມີບັນຫາເຊັ່ນ: ຄອບຄົວແຕກແຍກ, ບໍ່ຖືກຕ້ອງກັນ, ຢ່າຮ້າງ...ຈະມີອັດຕາການຕິດຢາສູງກວ່າຄອບຄົວທີ່ອົບອຸ່ນ. ເດັກທີ່ຕິດຢາ ສ່ວນຫລາຍ ແມ່ນຕ້ອງປະເຊີນໜ້າກັບການຜິດຖຽງກັນ ຂອງ ພໍ່ ແມ່ ຢ່າງເປັນປະຈຳ, ບໍ່ພໍໃຈນຳການດຳລົງຊີວິດພາຍໃນຄອບຄົວ, ຊຶ່ງພວກເຂົາຫວັງຢາກໃຫ້ຄວາມສຳພັນໃນຄອບຄົວມີຄວາມອົບອຸ່ນ, ຖືກຕ້ອງປອງດອງກັນ.
ໃນນີ້ນັບທັງຄອບຄົວທີ່ມີເງື່ອນໄຂທາງດ້ານເສດຖະກິດພຽງພໍ ຊຶ່ງເອົາໃຈລູກຫລານຫລາຍເກີນໄປກໍ່ອາດຈະມີບັນຫາໄດ້ຄືກັນ, ເພາະຄົນທີ່ຕິດຢາ ແລ້ວຈະພະຍາຍາມດຶງເອົາລູກທີ່ພໍ່ແມ່ ມີເສດຖະກິດແດ່ ເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບຢາເສບຕິດດ້ວຍທຸກວິຖີທາງ ເພື່ອວ່າພາຍໜ້າຈະໄດ້ດຶງເອົາເງິນຈາກຄອບຄົວທ່ານ.
2- ຈາກສັງຄົມ ຫລື ສະພາບແວດລ້ອມອ້ອມຂ້າງ: ຄອບຄົວທີ່ບໍ່ສົນໃຈນຳລູກເຕົ້າ ຫລື ຕາມໃຈລູກຫລາຍເກີນໄປ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ການຄຸ້ມຄອງລູກຫລານ ລະເລີງ, ສະນັ້ນສິ່ງບໍ່ດີອາດຈະແຊກຊຶມເຂົ້າໄປ, ກ່ອນອື່ນໝົດ ແມ່ນການຫລິ້ນກິນ, ຮຽກຮ້ອງເອົາວັດຖຸສິ່ງຂອງ ຈາກພໍ່ແມ່, ຄ້ານຮຽນ, ຮຽນອ່ອນ, ປະລະການຮຽນ ແລະ ສຸດທ້າຍອາດຈະຖືກແກ່ດຶງເຂົ້າໄປຫາສິ່ງເສບຕິດໄດ້ງ່າຍ. ພິເສດແມ່ນເດັກທີ່ກຳລັງສຶກສາຊັ້ນມໍ 1-2, ເພາະເດັກນ້ອຍເຫລົ່ານີ້ ແມ່ນມີຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການດຶງເຂົ້າໄປຫາສິ່ງບໍ່ດີ ບໍ່ວ່າຄອບຄົວທີ່ມີຖານະທາງເສດຖະກິດ ຫລື ຄອບຄົວທຳມະດາ ຕ່າງກໍ່ມີໂອກາດຕິດໄດ້ຄືກັນ.
3- ສາເຫດມາຈາກໝູ່ເພື່ອນ: ນອກຈາກບັນຫາທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງແລ້ວ, ບັນດາຊາວໜຸ່ມ-ເຍົາວະຊົນ ຍັງໄດ້ຮັບຜົນສະທ້ອນຈາກໝູ່ຄູ່ ທີ່ຢູ່ໃນລຸ້ນລາວຄາວດຽວກັນ ແລະ ສະພາບແວດລ້ອມນຳອີກ. ຄວາມສຳພັນນີ້ ແມ່ນອີງໃສ່ຄວາມລົງຕົວ ແລະ ຄວາມມັກ. ບັນຫານີ້ແມ່ນຈະສົ່ງຜົນກະທົບ 2 ດ້ານ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ຖ້າເດັກເຫລົ່ານີ້ມີການພົວພັນກັບເດັກທີ່ບໍ່ມີບັນຫາ, ມີມາລະຍາດ, ເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ການຮຽນ, ໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອຄົນອື່ນ, ຟັງຄວາມຜູ້ໃຫຍ່ ແລະ ອື່ນໆ ພວກເຂົາກໍ່ຈະກາຍເປັນລູກທີ່ດີ ຂອງ ພໍ່ແມ່, ເປັນຜູ້ຟັງຄຳສັ່ງສອນ ຂອງ ຄູບາອາຈານ ແລະ ຜູ້ໃຫຍ່, ບໍ່ຮຽກຮ້ອງໃນສິ່ງທີ່ເກີນຄວາມຈຳເປັນ, ເດັກເຫລົ່ານີ້ກໍ່ຈະບໍ່ມີບັນຫາ. ແຕ່ກົງກັນຂ້າມ, ຖ້າເດັກພົບກັບໝູ່ເພື່ອນທີ່ມີບັນຫາໃນການດຳລົງຊີວິດປະຈຳວັນເຊັ່ນ: ມີທ່າທີແຂງກະດ້າງ, ມັກປະລະການຮຽນ, ບໍ່ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການກະທຳ ຂອງ ຕົນ, ຮຽກຮ້ອງໃນສິ່ງທີ່ຕົນຕ້ອງການ, ບໍ່ຟັງຄວາມຜູ້ໃຫຍ່ ແລະ ອື່ນໆ, ຊຶ່ງທີ່ຜ່ານມາສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຜູ້ຕິດຢາເສບຕິດໃໝ່ ເກືອບ 100% ແມ່ນມີໝູ່ຕິດຢາ ຫລືບັນຫາໃດໜຶ່ງມາກ່ອນໃນການດຳລົງຊີວິດ, ດັ່ງສຸພາສິດລາວ ເຄີຍກ່າວໄວ້ວ່າ: “ຕົກໝູ່ແຮ້ງ ເປັນແຮ້ງ, ຕົກໝູ່ກາ ເປັນກາ”.
4- ສາເຫດທີ່ມາຈາກຕົວມັນເອງ: ຜູ້ປົກຄອງ ເດັກທີ່ມີບັນຫາຢາເສບຕິດ ໃຫ້ການວ່າ ລູກຫລານ ຂອງ ຕົນ ອາດຈະຖືກໝູ່ຄູ່ ຫລື ພວກຄ້າຢາເສບຕິດບີບບັງຄັບໃຫ້ໃຊ້ຢາເສບຕິດ. ແຕ່ວ່າ, ເດັກທີ່ມີບັນຫາດ້ານຢາເສບຕິດ ຈຳນວນໜຶ່ງກ່າວວ່າ ພວກເຂົາໃຊ້ຢາເສບຕິດ ເພື່ອແກ້ຄວາມເຫງົາ, ຢາກມີອາລົມມ່ວນຊື່ນ, ຢາກລືມໄປໃຫ້ໝົດສິ່ງທີ່ສັບສົນ ຊຶ່ງຕົນເອງກຳລັງປະເຊີນຢູ່, ທັງເປັນການຜ່ອນຄາຍອາລົມ. ເດັກເຫລົ່ານີ້ ແມ່ນກຳລັງຢູ່ໃນໄວທີ່ກ້າຈະລອງ, ກ້າຈະສ່ຽງ ກັບສິ່ງທ້າທາຍຕ່າງໆ ເພາະພວກເຂົາເຫັນວ່າ ຕົນກໍ່ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ແລ້ວ. ໃນເບື້ອງຕົ້ນພວກເຂົາອາດຈະທົດລອງເສບ ຈາກການຊັກຊວນ ຂອງ ໝູ່ຄູ່ ເພາະຄິດວ່າ ຕົນເອງເປັນຜູ້ໃຫຍ່ແລ້ວ ແລະ ຈະບໍ່ໃຫ້ຕິດ, ແຕ່ເມື່ອທົດລອງເສບ 1-2 ຄັ້ງ ພວກເຂົາກໍ່ຈະຄ່ອຍໆ ຕິດແລະ ໜັກຂຶ້ນ, ສຸດທ້າຍກໍ່ກາຍເປັນຜູ້ຕິດຢາໃນທີ່ສຸດ.
ບັນຫາທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງນີ້ ແມ່ນບັນຫາພື້ນຖານທີ່ນຳເອົາຊາວໜຸ່ມ-ເຍົາວະຊົນເຂົ້າສູ່ການຕິດຢາເສບຕິດ. ແຕ່ເພື່ອໃຫ້ການຊ່ວຍເຫລືອ ແລະ ຫ່າງໄກກັບສິ່ງເສບຕິດເຫລົ່ານີ້ ຈະຕ້ອງມີຄວາມໃກ້ຊິດຕິດຕາມຈາກໂຮງຮຽນ, ສັງຄົມແລະພໍ່ແມ່ ຜູ້ປົກຄອງຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ. ກ່ອນອື່ນໝົດແມ່ນ ຄອບຄົວ. ສະນັ້ນພໍ່ແມ່ ຈະຕ້ອງເປັນແບບຢ່າງທີ່ດີໃນການດຳລົງຊີວິດ ປະຈຳວັນ, ການກະທຳ, ບັນຫາສຳຄັນແມ່ນຄວນຫລີກລ້ຽງການຜິດຖຽງກັນຕໍ່ໜ້າລູກເຕົ້າ, ເພາະຈະເຮັດໃຫ້ລູກມີຄວາມດ້ອຍ. ຖ້າຄອບຄົວມີຄວາມຖືກຕ້ອງປອງດອງກັນ, ມີຄວາມສາມັກຄີ, ບໍ່ໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງ, ມີຫຍັງກໍ່ຄ່ອຍເວົ້າ ຄອ່ຍຈາ ແລະ ອື່ນໆ ກໍ່ຈະເຮັດໃຫ້ບັນຍາກາດພາຍໃນຄອບຄົວອົບອຸ່ນ, ມ່ວນຊື່ນ ແລະ ເດັກກໍ່ຈະເອົາເປັນແບບຢ່າງ, ເຊື່ອຟັງຄຳສັ່ງສອນຈາກພໍ່ແມ່, ຂອງ ຜູ້ໃຫຍ່. ບໍ່ສະເພາະແຕ່ເທົ່ານັ້ນ, ຜູ້ປົກຄອງຍັງຈະຕ້ອງສັ່ງສອນລູກເຕົ້າໃນສິ່ງທີ່ດີໆ ນັບແຕ່ຍັງບໍ່ທັນໄປໂຮງຮຽນ, ສອນໃຫ້ເດັກຮູ້ຈຳແນກ ວ່າ ອັນໃດດີ, ອັນໃດບໍ່ດີ, ອັນໃດຄວນທຳ ແລະ ອັນໃດບໍ່ຄວນທຳ. ເມື່ອເຖິງອາຍຸເຂົ້າໂຮງຮຽນ ພໍ່ແມ່ ກໍ່ຈະຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ລູກໃຫ້ຫລາຍຂຶ້ນຕື່ມ ບໍ່ວ່າທາງດ້ານການກິນ, ຫລຸດຜ່ອນການກິນແບບຊະຊາຍ ຂອງ ເດັກ. ຈະຕ້ອງສອນເດັກເປັນປະຈຳເຖິງໄພອັນຕະລາຍ ຂອງ ຢາເສບຕິດ ແລະ ຊີ້ທາງອອກໃຫ້ພວກເຂົາຫ່າງໄກຈາກຢາເສບຕິດ. ເປັນຕົ້ນແມ່ນເດັກທີ່ກຳລັງຈະກາຍເປັນຜູ້ໃຫຍ່, ພໍ່ແມ່ ຈະຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ຊີວິດການເຄື່ອນໄຫວ ຂອງ ລູກ ເພື່ອຊີ້ທິດທີ່ຖືກຕ້ອງໃຫ້ແກ່ພວກເຂົາໃນການພົວພັນ. ພໍ່ແມ່ ຈະຕ້ອງໃກ້ຊິດ ແລະ ໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນລູກເຕົ້າ ຢ່າງເປັນປະຈຳ.
ຈະຕ້ອງຮູ້ວ່າ ເດັກ ທີ່ປະລະການຮຽນ ແຕ່ອາຍຸຍັງນ້ອຍ ຫລື ບໍ່ມີໂອກາດໄດ້ເຂົ້າໂຮງຮຽນ ກໍ່ຈະພາໃຫ້ເດັກໄປສູ່ຢາເສບຕິດໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ. ເພາະຖ້າເດັກໄດ້ເຂົ້າໂຮງຮຽນ, ຄູອາຈານ ກໍ່ຈະສອນໃຫ້ເດັກຮູ້ໄດ້ເຖິງພິດໄພ ຂອງ ຢາເສບຕິດ. ສະນັ້ນຄອບຄົວ ຍິ່ງຈະຕ້ອງເອົາໃຈໃສ່ເຖິງການຮ່ຳຮຽນ ຂອງ ລູກ, ອຳນວຍຄວາມສະດວກໃຫ້ລູກໄດ້ເຂົ້າໂຮງຮຽນເທົ່າທີ່ຈະເຮັດໄດ້ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ລູກອອກໂຮງຮຽນເຄິ່ງທາງ.
ທາງດ້ານໂຮງຮຽນ ແລະ ສັງຄົມ: ຈະຕ້ອງສ້າງທຸກເງື່ອນໄຂໃຫ້ເດັກ ມີເງື່ອນໄຂໄດ້ພົບປະ, ເຂົ້າຮ່ວມຂະບວນການຕ່າງໆ ກັບເດັກທີ່ບໍ່ມີບັນຫາ, ການດຳລົງຊີວິດທີ່ປອດໃສຂາວສະອາດ ແລະ ມີຄວາມມຸ້ງຫວັງ. ຈະຕ້ອງປະສານສົມທົບການຮຽນ ໃນໂຮງຮຽນ ກັບການເຜີຍແຜ່ໂຄສະນາ ຊີ້ໃຫ້ເດັກເຫັນໄດ້ເຖິງຜົນຮ້າຍ ຂອງ ຢາເສບຕິດ. ເນື້ອໃນການເຜີຍແຜ່ໂຄສະນາຈະຕ້ອງກະທັດລັດ, ເຂົ້າໃຈງ່າຍ, ຖືກກັບສະພາບຄວາມເປັນຈິງ, ພ້ອມນີ້ກໍ່ຈະຕ້ອງມີການໂຄສະນາເພື່ອດຶງດູດຄວາມສົນໃຈຈາກເດັກ ເຊັ່ນ: ຂ່າວພາບ, ໜັງສືພິມ... ເພື່ອໃຫ້ພວກເຂົາຊອກຮູ້ຮ່ຳຮຽນ ແລະ ຮັບຮູ້ໄດ້ເຖິງຜົນຮ້າຍ ຂອງ ຢາເສບຕິດ.
ສຳລັບນັກຮຽນທີ່ມີປາກົດການຮຽນຕົກຕ່ຳ ຜິດປົກກະຕິ ຈະຕ້ອງປະສານສົມທົບ ຫລື ປຶກສາກັບຜູ້ປົກຄອງ ເພື່ອພ້ອມກັນຕິດຕາມການເຄື່ອນໄຫວ ເພື່ອສະກັດກັ້ນບໍ່ໃຫ້ເດັກຕິດນິດໃສບໍ່ດີ, ຊຶ່ງຈະເຮັດໃຫ້ເດັກຕິດຢາເສບຕິດໄດ້. ສຳລັບນັກຮຽນ ທີ່ຕິດຢາໃນເບື້ອງຕົ້ນ ຈະຕ້ອງຄູອາຈານ ຈະຕ້ອງຮູ້ໄດ້ຢ່າງທັນການ ເພື່ອປະສານສົມທົບກັບຜູ້ປົກຄອງສະກັດກັ້ນຢ່າງຈິງຈັງ, ເດັດຂາດ ໃນການຊ່ວຍເຫລືອເດັກເຫລົ່ານີ້ຢ່າງທັນການ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເດັກກ້າວເລິກເຂົ້າໄປໃຊ້ຢາເສບຕິດຕື່ມອີກ, ສຸດທ້າຍກໍ່ຈະຕ້ອງທຳການບຳບັດເດັກທີ່ຕິດຢາ ເພື່ອເປັນແບບຢ່າງໃຫ້ເດັກຄົນອື່ນທີ່ກຳລັງຕິດຢາ ເອົາເປັນແບບຢ່າງ ແລະ ຮັບຮູ້ເຖິງໄພອັນຕະລາຍ ຂອງ ຢາເສບຕິດ. ພ້ອມດຽວກັນທາງໂຮງຮຽນ ກໍ່ຈະຕ້ອງໃຫ້ໂອກາດແກ່ເດັກເຫລົ່ານີ້ໃນການໃນການໄດ້ເຂົ້າໂຮງຮຽນ ຕື່ມອີກ ເພື່ອເປັນແບບຢ່າງ ແລະ ກຳລັງໃຈໃຫ້ກັບເດັກຄົນອື່ນ ປະຕິບັດຕາມ.
ຈະຕ້ອງມີການປະສານສົມທົບຢ່າງໃກ້ຊິດລະຫວ່າງໂຮງຮຽນ, ຜູ້ປົກຄອງ ແລະ ບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງສັງຄົມ ບ່ອນທີ່ຊາວໜຸ່ມ-ເຍົາວະຊົນ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ ເພື່ອເປັນກຳລັງແຮງສັງລວມ, ດຶງດູດເອົາຊາວໜຸ່ມ-ເຍົາວະຊົນ ໃຫ້ເດີນຕາມເສັ້ນທາງທີ່ຫ່າງໄກສິ່ງເສບຕິດ ແລະ ບໍ່ໃຫ້ສິ່ງເສບຕິດເຂົ້າໄປກ່ຽວພັນກັບຊາວໜຸ່ມ - ເຍົາວະຊົນ ຊຶ່ງເປັນໜໍ່ແໜງ ກຳລັງແຮງ ຊອງ ປະເທດຊາດໄດ້.
ຮ້ານຂາຍເຄື່ອງ ເຄື່ອນທີ່, ຮ້ານຂາຍເຄື່ອງ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃກ້ກັບໂຮງຮຽນ, ສະຖາບັນການສຶກສາ ແມ່ນສ່ຽງທີ່ຈະຖືກພວກຄົນບໍ່ດີ ສວຍໃຊ້ ເພື່ອເປັນບ່ອນແຈກຢາຍຢາເສບຕິດ, ເພາະສະນັ້ນຈະຕ້ອງມີການກວດກາ ຢ່າງເຄັ່ງຄັດ ແລະ ເປັນປະຈຳ.
ສຳລັບຊາວໜຸ່ມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນມີວຽກເຮັດງານທຳ ຈະຕ້ອງມີແຜນການເພື່ອຝຶກອົບຮົມ, ສອນວິຊາຊີບ ແລະ ຈັດຫາວຽກເຮັດງານທຳໃຫ້ເຂົາເຈົ້າ ເພື່ອຫລຸດຜ່ອນການຫລິ້ນກິນແບບເສລີ, ບໍ່ມີລະບຽບ. ສະນັ້ນຈະຕ້ອງມີການປະສານສົມທົບກັບອຳນາດການປົກຄອງ, ຜູ້ປົກຄອງ ແລະ ບັນດາອົງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ເພື່ອຕິດຕາມ, ເຜີຍແຜ່ຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບສິ່ງເສບຕິດ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ພວກເຂົາເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບສິ່ງເສບຕິດ.